Iniligtas ako ng aking mga magulang sa droga

Katawan. Isipan. Kinabukasan. Kahihiyan. Kalooban. Lahat iyan papatayin at dudurugin ng droga. Walang maiiwan, maliban sa ilang kilong nabubulok na buto at laman.

Bawat umaga, sa aking pagsakay sa terminal papunta sa eskwelahan, di ko maiiwasang makita ang tatlong nilalang na naglalakad na walang direksyon. Marurungis at payat – ang isa ay halos walang damit - wala nang pumapansin sa kanila. Bahagi na sila ng landscape.

Mga anak o apo daw sila ng ilang dating mayayaman at makapangyarihang pamilya sa aming bayan. Matatalino at magagaling na mga mag-aaral at atleta noon. Minahal nang lubos (pagmamahal nga ba?) ng mga magulang. Ngunit, nalulong sa droga. Nasira ang utak, katawan, kalooban, kinabukasan. Nasira rin ang magandang pangalan.

Nakakaawa. Ngunit may malaking papel na ginagampanan sa aking murang isipan ang mga “baliw” na ito. Sila ay buhay na paalala sa akin, at sa maraming kabataang katulad ko, na ang droga ay isang malupit na salot sa lipunan na dapat iwasan at pandirihan.

Di na kailangang maranasan o matikman ang droga upang malaman ang kamatayang dulot nito. Habang nakikita ko silang mga palaboy-laboy, naglalakad na blangko ang mga mata, nanghuhuli ng elepante at dragon sa isang mundong nalikha dahil sa marijuana o shabu, nanginginig ako sa takot at pangamba.

Salamat sa aking mga magulang. Iniligtas nila ako sa tiyak na kapahamakan na dulot ng droga.

Walang programa o tiyak na sistema ang Mama at Papa ko upang ako at ang aking kapatid ay mailayo sa droga. Walang lectures. Walang required readings.

Minahal lang nila kami. Sapat na yun. At kung paano nila kami minahal, yun ang pinakamatinding panangga para sa aming kaligtasan.

Sabay ang buong pamilya na nanonood ng telebisyon. Pinag-uusapan namin ang mga eksenang napapanood. Nadi-deepen at na-ka-clarify ang mga values. Malimit, napag-uusapan ang kasamaang dulot ng drugs.

Napag-uusapan din ang droga sa hapag kainan, habang nagbi-biyahe nang sama-sama, habang nasa paglalaro, o kaya, habang naglalaba o nagluluto.

Malayang napag-uusapan sa loob ng bahay ang droga; hindi ito tinuturing na taboo. Kung itinuring ng mga magulang ko na isang malaking sikreto ang tungkol sa droga, baka ikinamatay ko ang pagtuklas kung ano nga ba talaga ang pantastikong misteryo na bumabalot dito.

Hindi ipinilit ng aking mga magulang ang kanilang mga ideya sa akin. Kung namilit sila, tiyak nagrebelde na rin ako. Bilang tin-edyer, kailangan ko ng kalayaan, o breathing space. Kailangan ko ang aking mga magulang para sa mga payo, pagkain, damit at bahay, ngunit gusto ko ring patunayan na kaya ko ang mapag-isa.

Sabi ng mga magulang ko, delikado ang droga. Nakamamatay. At lubos akong naniwala sa kanila. Hindi nila ako pinuwersang maniwala; bagama't sila'y nagpapaliwanag, nagpapakita, Nagsusuhestyon. Ngunit hindi dumidikta. Hindi namimilit.

Iginagalang nila ang aking karapatang magdesisyon, at karapatang panagutan ang anumang resulta ng prebilihiyong makapag-desisyon.

Hinikayat nila ako na palaguin ang aking mga angking talino. Pakiwari ko'y umaapaw ang aking enerhiya at mga ideyang nais humulagpos sa aking isipan. Maliit pa ako'y todo-suporta na sila: oratorical, pagsusulat, pagsasayaw, musika, sports, eleksyon sa SSG o SK, pag-aaral ng IT, at marami pa. Nandyan sila lagi, sa bawat panalo… at sa bawat pagkatalo ko.

Kahit medyo hirap sa badyet, pinilit nilang magkaroon kami ng gitara, lyre, electric organ, mga flute, music books, CDs, VCDs, DVDs, mga laruan at dolls, mga bola ng basketball, table tennis, soccer at volleyball, raketa ng tennis at badminton, bisikleta, skateboard, scooter, at marami pang iba. Bukod pa iyan sa napakarami at iba't-ibang babasahin at libro na sinadyang bilhin.

Ilang beses nag-enrol ang Mama ko sa pagluluto. At kaylan man, hindi ko naisip na mas masarap ang pagkain sa labas at sa ibang lugar, kaysa sa simple ngunit masutansiyang luto sa bahay.

Pakiwari ko'y lagpas ulo ang mga dapat ko'ng gawin sa buhay. Tiyak ang aking mga layunin araw-araw. Nais kong maka-graduate ng may honor, kahit cum laude man lang. Ang dami kong assignments. Kulang ang aking oras para sa mga dapat tapusin. At natatapos ko lahat nang maayos dahil na rin sa suporta ng aking mga magulang.

Nagtiwala sila. Hindi sila naniniktik sa akin at sa aking mga barkada. Hindi sila nagduda na baka mahikayat ako sa kasamaan. Mas may tiwala sila na kaya kong himukin sa kabutihan ang aking mga kaibigan.

Hindi nila ipinagbawal na makakasama ko lagi ang aking mga kaklase. Kung ipinagbawal nila iyon, iisipin ko'ng sobra na sila, at magkikimkim ako ng tampo at galit. Maaaring gumamit na rin ako ng droga upang ipadama sa kanila ang aking sama ng loob.

Sinsero at parang kaibigan lang ang pakikipag-usap nila sa akin. Kahit hirap ako minsan, pinapayagan nila kong ibulalas ang aking mga nararamdaman, kasama na ang aking hinanakit. Sila na mismo ang humihingi ng tawad kung nararamdaman nilang nasaktan nila ang aking damdamin.

Kung ako'y matamlay at tahimik, hindi nila ito pinalalagpas. Hindi sila hihinto hangga't di nila nalalaman kung ano ang gumugulo sa aking isipan o pangangatawan. Sasabihin nila na tila may problema ako. Magpapaliwanag ako. At magkakaunawaan kami.

Matibay ang relasyon ko sa aking mga magulang. Ito ang pinakamalakas na panlaban ko sa droga. Hindi ako nakaranas ng tinatawag na emotional vacuum. Hindi sila nawala noong dinaranas ko ang pinakamahirap na parte ng aking adolescence . Hindi ko kinakailangang mag-droga o maghanap ng “ibang” kaibigan o taong “mahingahan” upang punuan ang isang emotional void .

Maliwanag at patas ang kanilang mga rules . Kung ako'y napagagalitan, alam ko na iyon ay dahil sa matinding pag-alala nila sa aking kapakanan. Minsan, hindi na nagalit ang Papa ko. Hindi na siya nagsalita. Umiyak na lamang siya, at doon ko napatunayan na ang bawat pagkakamali ko ay dumudurog sa puso ng aking mga magulang

Nagdi-disiplina sila, hindi nagpaparusa. Pagkatapos ng mga pagdidisiplina, niyayakap kami at pinapaliwanagan. Nauunawaan ko na kahit nagkamali ako, mahal na mahal pa rin nila ako.

Higit sa lahat, nagpakita sila ng magandang halimbawa. Kasama sila sa mga rally at protesta laban sa droga. Nagsusulat at nagtuturo sila laban sa droga. Banned sa bahay namin ang mga sleeping pills, tranquilizers o sigarilyo. Ang mga alcoholic drinks sa bahay ay gamit panluto lamang ng Mama ko. Mas higit silang kapani-paniwala dahil sa kanilang ginagawa.

Kung hindi dahil sa aking mga magulang, malamang, lulong na rin ako sa droga ngayon. At baka durog na rin ang aking katawan, kaluluwa, kalooban, kinabukasan at kahihiyan.

(Mithi Malaya, 20 years old, writes from NDMU. She has just graduated, cum laude, from the course BSIT)

Re-inventing Christmas

KIDS IN THE NEIGHBORHOOD started singing Christmas carols as early as September, although our family agreed not to honor (read: give) their singing until December 1, often telling the kids, “wala pa krismas…”

Although a family consensus, I often find myself violating the rule. Despite seemingly valid arguments not to give yet, I am unable to resist the truth repeatedly reverberating through the shrill voices of the children singing in the months of September, October and November, “…kahit hindi Pasko ay magbigayan,” and instinctively reaching for some coins in my pocket. The next morning, we are in frantic search for coins for tricycle fares.

Well, December has begun. Christmas formally opens in the family abode. The five year-old Christmas tree is unwrapped and decorated. The lights were tested and found beautifully blinking in different patterns. The other Christmas decorations, hanging in the kitchen pantry and dining room the whole year round, were slightly dusted off, some Christmas songs played, and, voila, the Christmas spirit is on the air.

But the kids were no longer as excited, it seems. Until they were 9 or 10 years old, I remember them gazing with awe and admiration at the lights and the decors for hours the first time these were set up. Whenever we had the chance, we would stand together in front of the house after supper to enjoy the sights of the dancing lights.

This Christmas, we do not know what to do. I mean, we do not know what new things to do that would give deeper meaning and excitement to our Christmas, especially for the kids. The sock tacked on the door is no big deal anymore, where the kids used to wake up with excitement at 4:30am to find out Santa's gift for the day.

Except for the midnight meal ( Noche Buena ) and exchange gifts among family members after the mass, which include gifts for the pet dog, we have constantly changed the way we celebrated Christmas. Last year, for the first time, we had perfect attendance – together - in Simbang Gabi , thanks to the movie “Nine Mornings”, and thanks to a 1964 Volkswagen from my sister. Pagong made easier for us going to church at 3:30am.

The cool breeze of dawn was new to the kids. There is magic to the gentle air touching the face or the skin. The solemnity of the liturgy made them discover the beauty of an authentic religious experience. Except for the homilies (sharing of lay people on subjects that would have been better understood by the kids in a different setting), the whole experience was new for the children. Frankly, after our nine mornings, going to mass every Sunday was no longer as difficult for them.

The hot special bibingka and puto bumbong – it became part of the church landscape - was also something they looked forward to. Once, when the dawn mass ended earlier, we unanimously decided to visit the children's grandmother and aunties (my mother and sisters too) in another town 30 minutes drive away. Enjoying our baons served with their lola's prized sara-sara (boiled burned rice) and taho (salabat), the mere 20 minutes encounter – we had office and school - was worth one year of bonding. Early mornings possess such mysterious power that makes humans worthy of great miracles of love and forgiveness. The visit made a lasting impression on the kids, and both look forward to doing the same thing this year. Honestly, that visit was one of the reasons we made it a point to visit my 81-yr-old mother as often as possible.

Christmas need not be boring, or a burden. We could re-invent it every year. In fact, our happiest Christmas was at a time when the family was in the depth of poverty. In poverty, there were no obstacles and obstructions to our once-in-a-lifetime discovery and experience that family members are our greatest treasures, and that each of us are more than enough gifts for one another to make all our Christmases filled with meaning and happiness.